Waar wij op testen

Vijf afkortingen op een kattenpagina zeggen weinig als je niet weet waar ze voor staan. Hieronder staat wat er onderzocht wordt, hoe dat gebeurt en — net zo belangrijk — wat een uitslag niet zegt.

Eerst: hoe je een uitslag leest

Je komt twee soorten uitslagen tegen en het verschil daartussen is wezenlijk.

  • Negatief of vrij — dat komt van een DNA-test of een bloedtest. Een DNA-uitslag geldt voor het leven van de kat, want erfelijk materiaal verandert niet.
  • Normaal — dat komt van een echo. Dat is een momentopname: op de dag van het onderzoek was er niets afwijkends te zien. Over volgend jaar zegt het niets.

Kijk daarom altijd naar de datum die bij een uitslag staat. Een hartecho uit 2019 vertelt je iets over 2019.

HCM — hypertrofische cardiomyopathie

Een verdikking van de hartspier en de meest voorkomende hartziekte bij katten. De wand van de linker hartkamer wordt dikker, waardoor er minder ruimte overblijft voor bloed. Het kan zich op elke leeftijd openbaren, ook bij een kat die jarenlang gezond was.

Het wordt onderzocht met een echo van het hart, door een dierenarts die daarin gespecialiseerd is. PawPeds houdt een lijst bij van dierenartsen die aan hun gezondheidsprogramma meedoen.

Er bestaat wel een DNA-test voor HCM, maar niet voor dit ras. De twee mutaties die betrouwbaar zijn vastgesteld zijn rasgebonden: de ene bij de Maine Coon, de andere bij de Ragdoll. Voor de Siberische kat is geen enkele mutatie gevalideerd. Een DNA-uitslag ‘HCM-vrij’ bij een Siberische kat zegt daarom niet wat mensen denken dat hij zegt.

Er is dus maar één manier om het te weten en dat is kijken. Bij ons gebeurt dat elk jaar opnieuw, zolang een kat in de fok zit. Bij Qiqi zie je dat terug: 2023 normaal, 2025 normaal.

PKD — polycysteuze nierziekte

Bij PKD vormen zich met vocht gevulde blaasjes in de nieren. Die zijn er al bij de geboorte en groeien in de loop van het leven, waardoor er steeds minder werkend nierweefsel overblijft.

Het is aan te tonen met een DNA-test en met een echo van de nieren. De aandoening komt vooral uit Perzische lijnen en is bij de Siberische kat zeldzaam. We onderzoeken er toch op, want zeldzaam is niet hetzelfde als uitgesloten.

CIN — chronische interstitiële nefritis

Een chronische ontsteking en verlittekening van het nierweefsel. Anders dan bij PKD wordt een kat hier niet mee geboren: het ontwikkelt zich langzaam en laat zich pas op latere leeftijd zien, vaak pas als een flink deel van de nierfunctie al verloren is.

Het wordt bekeken op dezelfde echo van de nieren als PKD. Daarom staan PKD en CIN bij Qiqi in één document.

FIV — het feline immunodeficiëntievirus

In de volksmond kattenaids. Het virus tast het afweersysteem aan, waardoor een kat vatbaarder wordt voor andere infecties.

Er is een belangrijk verschil met de drie hierboven: FIV is niet erfelijk. Het is besmettelijk en wordt vooral overgedragen via bijtwonden, dus bij gevechten tussen katten. Het wordt vastgesteld met een bloedtest.

FeLV — het feline leukemievirus

Ook besmettelijk en ook niet erfelijk. FeLV gaat over via speeksel en nauw contact: gedeelde voerbakken, elkaar wassen, samen spelen. Het kan bloedarmoede en tumoren veroorzaken.

Ook dit is een bloedtest.

FIV en FeLV beantwoorden dus een andere vraag dan HCM, PKD en CIN. Ze zeggen niets over wat een kat doorgeeft aan zijn nakomelingen, maar wel of er in een cattery iets rondgaat. Allebei de vragen zijn de moeite waard.

Bloedgroep

Katten hebben bloedgroepen: A, B en zeldzaam AB. Bij Qiqi staat ‘bloedgroep A (non b)’ en dat is geen bijzaak.

Krijgt een poes met bloedgroep B kittens met bloedgroep A, dan zitten er in haar biest antistoffen die het bloed van die kittens afbreken. Kittens die de eerste uren goed dronken kunnen daarna binnen een etmaal ernstig ziek worden. Dat heet neonatale isoerythrolyse.

Het is volledig te voorkomen, maar alleen als je vooraf weet welke bloedgroep de ouders hebben. Daarom staat het bij onze katten op de pagina.

Wat een uitslag niet zegt

Onderzoek sluit uit waarop onderzocht is, op de dag dat het gedaan is. Meer niet.

Het zegt niet dat een kitten nooit ziek wordt. Er zijn aandoeningen waarvoor geen test bestaat en er zijn aandoeningen die zich pas na jaren laten zien. Wat een reeks uitslagen wél doet, is de kans verkleinen dat je een probleem tegenkomt dat te voorzien was.

Waarom er binnen een ras überhaupt erfelijke aandoeningen rondgaan, leggen we uit bij de zin en onzin van inteelt.

Zo ziet het er in de praktijk uit

Op de pagina van Qiqi staat wat we van haar weten: HCM 2023 normaal, HCM 2025 normaal, PKD en CIN negatief, FIV en FeLV negatief, bloedgroep A. De onderliggende documenten kun je aanklikken.

Vraag daar bij elke cattery om. Een fokker die zijn uitslagen laat zien heeft daar geen moeite mee; een fokker die eromheen draait zegt daarmee ook iets.

Waar je verder kunt lezen

Onafhankelijke bronnen, geen van alle van ons: